Syzyfowe prace

„Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego to powieść z 1897 roku, jedna z najważniejszych lektur młodopolskich i jeden z najlepszych obrazów tego, jak wyglądała szkoła pod zaborem rosyjskim. Akcja toczy się w fikcyjnym mieście Klerykowie, w rządowym gimnazjum, gdzie polskie dzieci uczą się po rosyjsku, a lekcje historii i literatury mają im wymazać pamięć o własnym kraju. Żeromski opisuje to z perspektywy człowieka, który sam przez taką szkołę przeszedł.

Tytuł odsyła do greckiego mitu o Syzyfie, który bez końca toczył głaz pod górę. Pytanie brzmi, czyja praca jest właściwie daremna: nauczycieli, którzy próbują zrusyfikować uczniów, czy samych uczniów, którzy próbują zachować tożsamość. Bohaterem jest Marcin Borowicz, chłopiec ze wsi, który z naiwnego ucznia stopniowo staje się świadomym młodym człowiekiem. Obok niego pojawiają się koledzy i nauczyciele, a każdy z nich reprezentuje inną postawę wobec rusyfikacji.

Przy nauce warto uporządkować kilka wątków:

• rusyfikacja szkoły i metody, jakimi stosowano nacisk na uczniów,
• dojrzewanie Marcina i wpływ otoczenia na jego decyzje,
• tajna nauka historii i literatury jako forma oporu.

Uczniowie najczęściej czytają powieść jak zwykłą historię szkolną, bez kontekstu zaborów, przez co tracą z oczu jej polityczny sens. Inny błąd to pomijanie tytułu i mitu o Syzyfie, choć to właśnie one porządkują całą interpretację. Zacznij od streszczenia, które pokaże przebieg wydarzeń, potem przejdź do opracowania z motywami literackimi i charakterystyką bohaterów. Na koniec sprawdź się w quizie z lektury i zajrzyj do poradników, które pomogą przy pisaniu rozprawki i wypracowania.