Pieśń o Rolandzie – quiz

Wąwóz Roncevaux czeka. Wejdziesz tam nieprzygotowany?

Jest sierpień 778 roku. Armia Karola Wielkiego wraca z Hiszpanii przez Pireneje, a tylną strażą dowodzi jego siostrzeniec, Roland. Nikt z maszerujących nie wie, że kilka godzin później ten wąski przesmyk zapisze się w europejskiej literaturze na kolejne tysiąc lat. Pod naszym quizem sprawdzisz, czy znasz tę historię tak dobrze, jak myślisz. I uprzedzamy od razu: pytania nie mają nic wspólnego ze skróconymi streszczeniami z internetu. Każde z nich wynika wprost z tekstu, który naprawdę czytamy na lekcjach, więc jeśli liczyłeś na naukę „na skróty”, ten test to zweryfikuje bezlitośnie.

Zanim klikniesz start: na czym najczęściej łapią się czytelnicy

Pieśń o Rolandzie ma bardzo prostą fabułę na pierwszy rzut oka, ale diabeł tkwi w szczegółach, których nauczyciele lubią pytać na sprawdzianach. Kilka pułapek, na które warto uważać:

• Kto tak naprawdę wybrał Rolanda do tylnej straży. To nie przypadek ani decyzja Karola. Wskazał go własny ojczym, Ganelon, w akcie zemsty za wcześniejszy spór.
• Kolejność wydarzeń z rogiem. Oliwier prosi Rolanda o zadęcie w róg trzykrotnie, zanim ten w końcu ulega, i to dopiero wtedy, gdy bitwa jest właściwie przegrana.
• Imiona broni i koni. Miecz Rolanda nazywa się Durendal, miecz Oliwiera Hauteclaire, a koń Rolanda Weillantyf. Uczniowie regularnie je mylą, a w pytaniach quizu pojawiają się wprost.
• Śmierć Rolanda nie następuje od ciosu wroga. Bohater umiera z wyczerpania i pękniętej skroni, do której doprowadziło samo dęcie w róg, już po bitwie.
• Ganelon nie ginie od razu po powrocie Karola. Najpierw odbywa się formalny sąd, a wyrok zapada dopiero po sądowym pojedynku między jego krewnym Pinabelem a rycerzem Tierrym. To szczegół, który regularnie umyka nawet uważnym czytelnikom.

Kto jest kim w tej opowieści i o co właściwie toczy się gra

Oś wydarzeń w pigułce

Karol Wielki spędził siedem lat w Hiszpanii, walcząc z Saracenami. Król Marsyl z Saragossy, przyparty do muru, proponuje pokój i podstępnie namawia do zdrady Ganelona, wysłanego jako poseł. Ganelon w zamian za bogactwa zdradza plan marszu Franków i doprowadza do tego, by tylną strażą dowodził znienawidzony pasierb. W wąwozie Roncevaux dwudziestotysięczny oddział Rolanda zostaje zaatakowany przez stukrotnie liczniejszą armię pogan. Ginie tam Oliwier, arcybiskup Turpin i sam Roland. Karol Wielki wraca, mści swojego siostrzeńca w wielkiej bitwie z emirem Baligantem, a na koniec osądza Ganelona, którego czeka śmierć rozerwanego przez konie.

Postacie, bez których nie zrozumiesz żadnego pytania

• Roland, hrabia, siostrzeniec Karola Wielkiego, wcielenie rycerskiej dumy i honoru, czasem aż do przesady.
• Oliwier, jego najbliższy przyjaciel i towarzysz broni, uosobienie rozwagi. Sam poemat mówi wprost: Roland jest mężny, a Oliwier roztropny.
• Ganelon, ojczym Rolanda, którego zazdrość i uraza doprowadzają do klęski całej tylnej straży.
• Turpin, arcybiskup, który walczy mieczem równie chętnie jak modli się za dusze poległych.
• Karol Wielki, cesarz Franków, przedstawiony jako starzec o siwej brodzie, ale wciąż zdolny stoczyć osobisty pojedynek z emirem Baligantem.

Skąd naprawdę wzięła się ta historia

Pieśń o Rolandzie nie jest czystym wymysłem średniowiecznego poety. U podstaw legendy leży autentyczna klęska, jaką w 778 roku zadali tylnej straży wojsk Karola Wielkiego baskijscy górale, a nie żadni Saracenowie. Wspomina o niej kronikarz Eginhard w Żywocie Karola Wielkiego, i to raptem ośmioma słowami po łacinie. Z tego skromnego zapisu przez kilka wieków narosła cała legenda, w której przeciwnikiem stali się poganie, a klęska zamieniła się w bohaterską ofiarę w obronie wiary. Tekst, który czytamy dziś po polsku, pochodzi z najstarszego zachowanego rękopisu, tak zwanego oksfordzkiego, spisanego około 1170 roku, a na język polski przełożył go prozą Tadeusz Boy Żeleński na podstawie krytycznego wydania Józefa Bédiera. Ta wiedza o rodowodzie tekstu regularnie pojawia się w pytaniach o epokę i kontekst historyczny, więc naprawdę warto ją zapamiętać, a nie tylko fabułę samej bitwy.

Sam poemat powstał zresztą kilka wieków po opisywanych wydarzeniach, prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku, czyli w czasach przygotowań do pierwszej wyprawy krzyżowej. Dlatego tak mocno przenika go duch walki w obronie wiary chrześcijańskiej, choć historyczny atak spod Roncevaux z religią nie miał wiele wspólnego. To właśnie ta epoka, w której poemat zyskał ostateczny kształt, tłumaczy, dlaczego rycerze w tekście kierują się kodeksem honorowym charakterystycznym dla feudalnej Francji, a nie realiami VIII wieku.

Jak ten quiz realnie pomoże ci na sprawdzianie

Pytania w naszym teście opierają się w stu procentach na oryginalnym tekście lektury, a nie na jego uproszczonych wersjach krążących po sieci. To duża różnica, bo egzaminatorzy na maturze z języka polskiego lubią pytać właśnie o szczegóły, których nie znajdziesz w żadnym gotowym streszczeniu: dokładne okoliczności śmierci bohaterów, kolejność wydarzeń czy symbolikę przedmiotów takich jak róg Olifant. Rozwiązanie quizu przed sprawdzianem albo maturą pozwala wychwycić luki w pamięci, zanim zrobi to nauczyciel. Jeśli pomylisz Durendala z Hauteclaire albo zapomnisz, dlaczego Roland zwlekał z wezwaniem pomocy, lepiej dowiedzieć się tego teraz niż w trakcie klasówki.

Twoja tylna straż czeka. Czas wkroczyć do wąwozu

Karol Wielki nie zdążył na czas, ale ty nie musisz powtarzać jego błędu. Kliknij w quiz umieszczony nad tym artykułem i sprawdź, czy naprawdę znasz Pieśń o Rolandzie, czy tylko wydaje ci się, że ją znasz. Powodzenia, rycerzu.