Odyseja – quiz

Quiz z lektury Odyseja: czy pamiętasz, co naprawdę spotkało Odysa w drodze do domu?

Wszyscy wiedzą, że Odys w końcu wrócił na Itakę. Gorzej, gdy ktoś zapyta, co zgubiło jego towarzyszy na wyspie Heliosa, kto pierwszy poznał bohatera po bliźnie albo jak wyglądała próba łuku. Tutaj zaczyna się prawdziwa zabawa.

Nasz quiz z lektury Odyseja to test wiedzy z treści. Pytania nie pochodzą ze streszczeń ani z internetowych skrótów o jednookim olbrzymie. Opierają się w 100% na oryginalnym tekście Homera, w przekładzie Lucjana Siemieńskiego. Jeśli czytałeś lekturę uważnie, pójdzie ci dobrze. Jeśli znasz tylko skrót, szybko zobaczysz, gdzie masz dziury.

To ważne, bo Odyseja wraca na wielu etapach nauki. W szkole podstawowej czytamy ją we fragmentach, a w liceum motyw wędrówki i powrotu do domu jest jednym z klasycznych kontekstów na maturze z języka polskiego.

Streszczenie Odysei w pigułce: od narady bogów przez Scherię po rozprawę z zalotnikami

Epopeja ma 24 pieśni i nie zaczyna się od wyjazdu spod Troi. Zaczyna się na Olimpie, gdzie bogowie naradzają się nad losem Odysa. On sam od lat tkwi na wyspie nimfy Kalypso, a jego dom na Itace oblegają zalotnicy Penelopy. Atena, która opiekuje się bohaterem, przekonuje Zeusa, że pora go wypuścić.

Dalej akcja idzie dwoma torami. Telemach wyrusza do Pylos i Sparty po wieści o ojcu, a Odys na tratwie płynie ku Scherii, gdzie znajduje go Nausykaa. Na dworze króla Alkinoosa ujawnia imię i opowiada własne przygody: Lotofagowie, Polifem, Ajol i jego wiatry, Lajstrygonowie, Kirke, zejście do Hadesu, Syreny, Skylla i Charybda, stada Heliosa. Feakowie odwożą go na Itakę. Potem zostaje już tylko dom: przebranie za żebraka, spotkanie z wiernym świniopasem, powrót Telemacha, próba łuku i krwawy rozrachunek.

Świat przedstawiony: miejsca i postacie, które musisz mieć w małym palcu

• Itaka: dom Odysa, Penelopa (wierna żona, która zwodzi zalotników tkaniną), Telemach (syn dorastający w poszukiwaniu ojca), Laertes (stary ojciec), Eurykleja (piastunka), Eumajos (świniopas) i pies Argos.
• Wyspa Kalypso: miejsce, z którego Odys nie może odpłynąć, choć tęskni za domem.
• Scheria: kraj Feaków, Alkinoos, Nausykaa i pieśniarz Demodok.
• Świat bogów: Zeus, Atena, Posejdon (wróg Odysa), Hermes i Helios.
• Zalotnicy: przywódcy Antinoos i Eurymach.

Motywy, które wracają w pytaniach: wędrówka, dom, gościnność i spryt

Wędrówka i powrót to oś całej opowieści, ale łatwo przeoczyć, jak ważna jest gościnność. Feakowie i Eumajos przyjmują nieznajomego jak człowieka, któremu się pomaga. Zalotnicy robią odwrotnie: jedzą cudzy majątek i nie szanują gościa. Do tego dochodzą wierność Penelopy oraz spryt i cierpliwość Odysa, który potrafi długo milczeć i czekać na właściwy moment. Jest też wątek winy i odpowiedzialności: Zeus mówi na początku, że ludzie obwiniają bogów za nieszczęścia, które sprowadzają na siebie sami.

Najczęstsze pułapki w pytaniach z lektury Odyseja: na czym uczniowie tracą punkty

Przy tej lekturze błędy rzeczowe zwykle nie biorą się z braku wiedzy, tylko z pomylenia podobnych postaci i epizodów. Zwróć uwagę na te miejsca:

• Kirke i Kalypso to dwie różne boginie. Pierwsza zamienia ludzi w świnie, druga zatrzymuje Odysa na swojej wyspie.
• Polifem (w przekładzie Siemieńskiego: Polyfem) słyszy od Odysa, że ten nazywa się Nikt. Ucieczka z jaskini odbywa się pod brzuchami baranów.
• Mentor wygląda w tekście jak zwykły doradca Telemacha, ale kilka razy to Atena przybiera jego postać. Jeśli pytanie dotyczy rady lub pomocy bogini, sprawdź, w jakiej postaci się pojawia.
• Antinoos i Eurymach to dwaj przywódcy zalotników. Pytania lubią dotyczyć tego, który z nich zginął pierwszy: Odys zabija Antinoosa.
• Kto poznaje Odysa i kiedy: Telemach dowiaduje się od samego ojca, pies Argos poznaje go od razu, Eurykleja po bliźnie, a Penelopa dopiero na końcu.
• Eumajos i Eurykleja to dwie różne osoby: on pilnuje świń i przyjmuje przebranego Odysa pod swój dach, ona jest dawną piastunką.
• Stada Heliosa: towarzysze Odysa giną, bo zjedli święte zwierzęta wbrew ostrzeżeniom, a nie dlatego, że bogowie byli po prostu okrutni.

100% pytań z oryginalnego tekstu: co dokładnie sprawdza ten test wiedzy z treści?

Nasze pytania z lektury dotyczą tego, co naprawdę dzieje się w tekście: kolejności wydarzeń, imion, decyzji bohaterów i szczegółów, które łatwo pominąć przy czytaniu skrótu. Nie sprawdzamy, czy umiesz wyrecytować definicję epopei. Sprawdzamy, czy wiesz, jak Odys przeszedł obok Syren albo co zrobiła Penelopa, gdy zalotnicy naciskali.

Dlaczego to ma znaczenie? Na sprawdzianie z polskiego i na egzaminie jeden pomylony bohater potrafi zepsuć całą wypowiedź. Jeśli w wypracowaniu zamienisz Kirke z Kalypso, egzaminator zobaczy błąd rzeczowy, nawet jeśli reszta jest dobra. Quiz wyłapuje takie wpadki wcześniej, kiedy jeszcze nic cię to nie kosztuje.

Przekład Lucjana Siemieńskiego: jak czytać Odyseję wierszem i nie pogubić się w imionach?

Lektura w tej wersji jest napisana rymowanym wierszem, z archaizmami i dawną pisownią. To się czyta inaczej niż prozę, i dlatego wielu uczniów po prostu przelatuje wzrokiem po stronach. Warto zwolnić i korzystać z przypisów, bo one tłumaczą trudniejsze słowa i nazwy.

Najwięcej zamieszania robią imiona. Odys to ten sam bohater, którego znasz jako Odyseusza. Atena bywa nazywana Pallas albo sowiooką, a Zeus pojawia się też jako syn Kronosa. Bohater występuje jako Laertiada, czyli syn Laertesa. W quizie spotkasz wersje imion zgodne z tym przekładem, więc przed testem dobrze przypomnieć sobie, kto jest kim.

Jak wykorzystać quiz do nauki do sprawdzianu z polskiego i matury z języka polskiego?

Czytanie streszczenia daje poczucie, że wszystko jest jasne. Dopiero test pokazuje, ile naprawdę zostało w głowie. Dlatego warto zrobić to tak:

• Rozwiąż quiz bez przygotowania, żeby zobaczyć, co faktycznie pamiętasz.
• Zapisz sobie pytania, na których się pomyliłeś, i wróć do właściwych pieśni w tekście.
• Zrób własne streszczenie tych fragmentów, jednym zdaniem na epizod.
• Powtórz quiz po kilku dniach. Jeśli wynik się poprawił, wiesz, że to działa.

Przy okazji ćwiczysz też posługiwanie się motywami. Wędrówka, dom, wierność i gościnność wracają w wypracowaniach o wielu innych lekturach, więc ta powtórka się zwróci.

Itaka czeka: kliknij quiz z lektury Odyseja i sprawdź swój wynik!

Odys wracał do domu latami, ty masz na quiz kilka minut. Sprawdź, czy rozpoznasz wszystkie pułapki, które wymyślił Homer, i czy naprawdę znasz tekst, a nie tylko jego skrót. Quiz jest tuż nad tym artykułem, wystarczy kliknąć i zacząć. Powodzenia, a po wyniku wróć tutaj i sprawdź, które fragmenty warto jeszcze powtórzyć.