Proces – quiz

Szybka powtórka przed testem: czy pamiętasz Proces Kafki?

Josef K. budzi się pewnego ranka i wcale nie dostaje śniadania. Zamiast kucharki w jego pokoju pojawia się nieznajomy mężczyzna, który oznajmia, że K. jest aresztowany. Za co? Tego nie wie nikt, może nawet sam sąd. Od tej pierwszej sceny zaczyna się Proces Franza Kafki, powieść napisana w latach 1914 i 1915, wydana dopiero po śmierci autora przez jego przyjaciela Maxa Broda, mimo że sam Kafka prosił o spalenie rękopisu. Dobrze, że Brod się nie posłuchał, bo dziś Proces jest jedną z najczęściej omawianych książek w szkole i, jak się okazuje, jedną z najchętniej wybieranych lektur na quizy sprawdzające. Jeśli masz ją już za sobą i szykujesz się do sprawdzianu albo matury, ten quiz z lektury Proces pokaże ci, ile naprawdę zapamiętałeś z oryginalnego tekstu, a nie z jego skrótu znalezionego w internecie.

Główna oś wydarzeń i problematyka

Świat przedstawiony

Akcja rozgrywa się w bliżej nieokreślonym mieście, które przypomina europejską stolicę początku XX wieku, choć Kafka nigdy nie podaje jego nazwy. Josef K. pracuje jako prokurent w banku i prowadzi uporządkowane, mieszczańskie życie, dopóki nie zostaje wciągnięty w tryby tajemniczego sądu, który urzęduje na strychach kamienic, w prywatnych mieszkaniach i w miejscach, do których zwykły obywatel nie ma wstępu. Zamiast sali sądowej są korytarze pełne petentów, zamiast jasnych przepisów: plotki i domysły. Ten świat rządzi się własną logiką, a właściwie jej brakiem, i to właśnie sprawia, że czytelnik czuje się równie zagubiony jak sam bohater. Nic dziwnego, że od nazwiska pisarza powstał przymiotnik kafkowski, którym opisuje się dziś każdą sytuację absurdalnie zbiurokratyzowaną i pozbawioną logiki.

Motywy, które pojawią się w pytaniach

W quizie na pewno pojawią się pytania dotyczące kolejnych etapów sprawy K., czyli pierwszego przesłuchania, wizyty u adwokata Hulda, rozmów z malarzem Titorellim, który zna nieoficjalne zasady działania sądu, oraz spotkania z kapelanem w katedrze. Zapytamy też o relacje K. z kobietami, między innymi z panną Bürstner i z Leni, a także o to, jak zmienia się jego stosunek do własnej sprawy w miarę upływu miesięcy: od lekceważenia, przez irytację, aż po całkowite pochłonięcie myślami o procesie. Nie zabraknie pytań o symbolikę, choćby przypowieści o strażniku bramy, którą opowiada mu duchowny, ani o okoliczności finałowej egzekucji w kamieniołomie.

Dlaczego Proces to jedna z najważniejszych powieści XX wieku?

Na maturze rzadko wystarczy znajomość samej fabuły, egzaminator chętnie pyta też o kontekst literacki. Proces powstał w czasach, gdy Europa traciła wiarę w postęp i racjonalny porządek świata, a rozrastająca się biurokracja państw i instytucji zaczynała przytłaczać jednostkę. Kafka, sam urzędnik towarzystwa ubezpieczeniowego w Pradze, doskonale znał mechanizmy administracyjnej machiny i przeniósł je do świata powieści w formie niemal groteskowej. Josef K. nigdy nie poznaje treści oskarżenia, nie widzi żadnego paragrafu ani dowodu, a mimo to system konsekwentnie prowadzi go do wyroku. Dlatego Proces czyta się dziś nie tylko jako powieść o jednym człowieku, ale jako opowieść o kondycji jednostki wobec anonimowej władzy, temat równie aktualny w czasach Kafki, co współcześnie.

Co dokładnie sprawdza nasz quiz i dlaczego pytania są w 100% z treści?

Chcemy być z tobą szczerzy: to nie jest test ze streszczenia w dziesięciu zdaniach. Każde pytanie powstało na podstawie oryginalnego tekstu Procesu, dokładnie tego, który znajdziesz na stronie Wolnych Lektur i który zapewne masz teraz otwarty obok tego artykułu. Sprawdzamy nazwiska drugoplanowych postaci, kolejność wydarzeń, konkretne sceny i detale, które łatwo pominąć przy szybkiej lekturze, na przykład to, kim był wuj K. albo dlaczego malarz Titorelli maluje wciąż ten sam pejzaż. Jeśli ktoś zaliczył lekturę streszczeniem zamiast całej książki, ten quiz z lektury Proces wyłapie to już w kilku pierwszych pytaniach.

Jak wykorzystać ten test do nauki do sprawdzianu i matury?

Potraktuj ten quiz jak trening przed właściwym egzaminem. Badacze uczenia się od dawna powtarzają, że aktywne przypominanie sobie informacji działa lepiej niż kolejne czytanie tych samych notatek, a quiz jest właśnie taką formą treningu. Rozwiąż go raz bez podglądania książki, zanotuj pytania, na które nie potrafiłeś odpowiedzieć, a potem wróć do tych fragmentów Procesu. Taka metoda punktowego uzupełniania braków sprawdza się zarówno przy zwykłej klasówce z polskiego, jak i przy maturze ustnej, na której nauczyciel może zapytać o dowolny szczegół z lektury, na przykład o symbolikę konkretnej sceny albo o motywacje drugoplanowej postaci. Warto też wrócić do przypowieści o strażniku bramy z rozdziału w katedrze, bo to jeden z fragmentów, które najczęściej pojawiają się w pytaniach o interpretację.

Bohaterowie Procesu: kto jest kim w powieści Kafki

Zanim zaczniesz quiz, dobrze jest uporządkować sobie bohaterów, bo Kafka wprowadza ich sporo, a wielu czytelników gubi się w tym gronie już przy trzecim rozdziale.

• Josef K. to główny bohater, trzydziestoletni prokurent bankowy, który do momentu aresztowania prowadzi uporządkowane życie i nigdy wcześniej nie zastanawiał się nad sensem procedur, którym sam poddaje innych ludzi w pracy.
• Panna Bürstner mieszka w tym samym domu co K. i staje się obiektem jego niejasnej fascynacji już pierwszego wieczoru po aresztowaniu.
• Wuj Karl to krewny K. ze wsi, który dowiedziawszy się o procesie, sprowadza go do adwokata Hulda i przez cały czas martwi się o honor rodziny bardziej niż sam oskarżony.
• Adwokat Huld to schorowany prawnik, którego K. zatrudnia do prowadzenia sprawy, choć jego metody polegają głównie na przeciąganiu procesu w nieskończoność i snuciu opowieści o dawnych sukcesach.
• Leni, pielęgniarka i kochanka adwokata, wykazuje dziwne upodobanie do mężczyzn oskarżonych przez sąd.
• Titorelli, malarz sądowy, tłumaczy K. trzy możliwe drogi zakończenia sprawy: uniewinnienie pozorne, przewleczenie i rzekome uwolnienie, choć żadna z nich nie daje realnej nadziei.
• Kupiec Block to inny oskarżony, którego uzależnienie od adwokata Hulda pokazuje K., dokąd może zaprowadzić bierne poddanie się systemowi.
• Duchowny spotkany w katedrze wygłasza przypowieść o strażniku bramy, jeden z najczęściej cytowanych fragmentów literatury XX wieku.

Im lepiej zapamiętasz, kto jest kim, tym łatwiej rozwiążesz pytania dotyczące relacji między postaciami, a takich pytań w quizie nie brakuje.

Czas na Twój ruch: rozwiąż quiz!

Wiesz już, na co zwrócić uwagę i dlaczego to nie jest test do przejścia na pamięć ze streszczenia. Otwórz quiz z lektury Proces, sprawdź swój wynik i przekonaj się, czy Kafka zdołał cię przechytrzyć tak samo jak swojego bohatera. Powodzenia. K. pewnie by ci go życzył, choć sam do końca nie wiedziałby, w czym właściwie.