Śmierć Pułkownika

Głucha puszcza, mała chatka leśnika i straż stojąca przy drzwiach. Więcej scenografii Mickiewicz nie potrzebuje. „Śmierć Pułkownika” to krótki wiersz napisany jesienią 1831 roku, tuż po klęsce powstania listopadowego, i właśnie ta zwięzłość robi z niego jeden z najmocniejszych utworów patriotycznych polskiego romantyzmu. Pięć zwrotek, rymy krzyżowe, a w środku historia, od której trudno oderwać wzrok. Wiersz śpiewano nawet jako pieśń, więc ma w sobie rytm, który zostaje w głowie.

Tytuł potrafi zmylić. Dopiero w trakcie czytania okazuje się, kim naprawdę jest bohater, i właśnie to odkrycie nadaje utworowi siłę. Mickiewicz opowiada o ostatnich chwilach człowieka, który oddał życie sprawie, oraz o ludziach stojących wokół niego: o ich lęku, żałobie i milczącej lojalności. Pierwowzorem bohatera jest Emilia Plater, uczestniczka powstania listopadowego. Ten utwór pyta o cenę poświęcenia, o honor i o to, jak pamięta się tych, którzy odchodzą w cieniu wielkiej historii.

W zadaniach z tego wiersza uczniowie najczęściej tracą punkty na trzech rzeczach: mylą go z „Reduta Ordona”, bo oba teksty dotyczą powstania listopadowego, zbyt szybko przyjmują, że wiedzą, kim jest bohater, oraz pomijają rolę postaci drugoplanowych. Żeby tego uniknąć, korzystaj z materiałów w tym dziale w odpowiedniej kolejności:

• Streszczenie: przebieg sceny zwrotka po zwrotce, bez gubienia szczegółów.
• Analiza i interpretacja: środki stylistyczne, nastrój, podmiot liryczny i przesłanie wiersza.
• Quiz z lektury: pytania, które sprawdzą, czy dobrze rozumiesz tło historyczne i bohaterów.

Zacznij od streszczenia, przeczytaj interpretację, a na końcu rozwiąż quiz. Jeśli przygotowujesz się do egzaminu ósmoklasisty albo do matury z polskiego, zapamiętaj ten wiersz jako przykład romantycznego obrazu bohaterstwa. Krótki, mocny i naprawdę łatwy do zapamiętania.