Pamiętniki

„Pamiętniki” Jana Chryzostoma Paska to barokowa gawęda szlachecka, w której autor opisuje własne życie z lat 1656 do 1688. Powstały pod koniec XVII wieku, a po raz pierwszy wydano je w 1836 roku. Dziś są jednym z najlepszych źródeł wiedzy o sarmatyzmie, dlatego regularnie wracają na lekcjach i w przygotowaniach do matury z polskiego.

Pasek opowiada o wojnach ze Szwedami, wyprawie do Danii, rokoszu Lubomirskiego i szlacheckich sporach. Robi to barwnym językiem, z łacińskimi wtrętami, humorem i sporą dawką przechwałek. Na egzaminie liczy się nie sama fabuła, ale to, jak narrator kreuje samego siebie i jakie wartości uznaje za oczywiste. Pasek bywa zabawny, ale to także dokładny portret całej epoki.

Najczęściej pytają o:

• sarmatyzm: honor, wiarę, dumę z urodzenia i szlachecką wolność,
• obraz wojny i codzienności żołnierza w XVII wieku,
• stronniczego narratora oraz język gawędy z makaronizmami.

Zacznij od streszczenia, potem sięgnij po opracowanie z charakterystyką bohaterów i motywami literackimi, a na końcu sprawdź się w quizie z lektury. Uważaj na pomieszane bitwy, daty i nazwiska wodzów. To właśnie tam uczniowie gubią najwięcej punktów.