Przemówienie na E8 – jak napisać je i zdobyć komplet punktów

Na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego możesz dostać polecenie napisania przemówienia. Brzmi poważnie – i po części jest: to forma perswazyjna, która rządzi się swoimi zasadami. Ale gdy już je poznasz, okazuje się, że przemówienie jest jedną z bardziej przewidywalnych form na E8. Wiesz z góry, co egzaminator chce zobaczyć.

Poniżej masz wszystko: jak zbudować przemówienie, co koniecznie napisać, których błędów unikać i jak dostać komplet punktów za tę formę.

---

Czym jest przemówienie na egzaminie ósmoklasisty? (Wymagania CKE)

Przemówienie to forma wypowiedzi perswazyjna – Twoim celem jest przekonanie słuchaczy (lub czytelników) do jakiegoś stanowiska albo nakłonienie ich do działania. Mówisz lub piszesz w imieniu konkretnej osoby, do konkretnego odbiorcy, w konkretnej sytuacji.

Na E8 przemówienie pojawia się jako jeden z możliwych tematów w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi. Polecenie zwykle podaje: - temat (o czym masz mówić) - sytuację (np. szkolne spotkanie, zebranie rady uczniów, uroczystość) - odbiorcę (np. rówieśnicy, nauczyciele, rodzice)

To wszystko jest dla Ciebie wskazówką – bo przemówienie do rówieśników pisze się inaczej niż do rady miejskiej.

---

Plan i schemat przemówienia na E8 krok po kroku

Przemówienie musi mieć wyraźny podział na trzy części. Bez tego traci spójność i punkty za kompozycję.

1. Wstęp – nawiąż kontakt i przedstaw temat

Wstęp przemówienia ma dwa zadania: zwrócić uwagę odbiorcy i powiedzieć, o czym będzie mowa.

Jak zacząć? Kilka sprawdzonych sposobów:

• Apostrofa (bezpośredni zwrot do odbiorcy):

  „Drodzy uczniowie, Szanowni nauczyciele..." „Koleżanki i Koledzy, chciałbym dziś zabrać głos w ważnej sprawie..."

• Pytanie retoryczne:

  „Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego tak mało z nas decyduje się na wolontariat?"

• Ciekawe stwierdzenie lub statystyka:

  „Co roku w Polsce ponad milion ton jedzenia ląduje w śmieciach. To problem, który możemy rozwiązać razem."

Czego unikać we wstępie: - zaczynania od „Dzisiaj chcę wam powiedzieć o..." (zbyt sztampowe) - zbyt długiego wstępu – nie więcej niż 2–3 zdania, zanim przejdziesz do meritum

2. Rozwinięcie – argumenty i perswazja

To najdłuższa część przemówienia. Tutaj przekonujesz – przez argumenty, przykłady, odwołania do wartości i emocji odbiorcy.

Ile argumentów? Na E8 wystarczą dwa–trzy dobrze rozwinięte. Lepiej jeden argument z przykładem niż cztery wymienione zdawkowo.

Jak budować argument: 1. Podaj tezę cząstkową (co chcesz udowodnić tym argumentem) 2. Wyjaśnij ją 3. Poprzeć przykładem lub odwołaniem do doświadczenia / faktów

Przykład:

„Wolontariat uczy odpowiedzialności. Gdy regularnie pomagasz innym – czy to w schronisku, czy w bibliotece – uczysz się dotrzymywać zobowiązań i liczyć się z cudzymi potrzebami. To umiejętność, która przydaje się nie tylko w życiu zawodowym, ale w każdej relacji z innymi ludźmi."

W rozwinięciu możesz używać środków perswazji: - Apel do wartości – „Zależy nam przecież na dobrostanie naszej szkoły..." - Apel do emocji – „Pomyślcie, jak czujecie się, gdy ktoś potrzebuje pomocy i jej nie dostaje" - Apel do rozumu – liczby, fakty, logiczne wnioski - Pytania retoryczne – angażują odbiorcę bez wymagania odpowiedzi

3. Zakończenie – wezwanie do działania lub podsumowanie

Zakończenie przemówienia jest krótkie i wyraziste. Masz dwie opcje:

• Wezwanie do działania (call to action):

  „Dlatego zachęcam Was wszystkich do wzięcia udziału w akcji. Każde działanie – choćby godzina tygodniowo – robi różnicę."

• Podsumowanie i sentencja:

  „Jestem przekonany, że razem możemy stworzyć szkołę, w której każdy czuje się bezpiecznie. Zaczyna się od nas."

Unikaj zakończeń w stylu „To już wszystko, co chciałem powiedzieć" – to sygnał, że nie wiesz, jak zakończyć.

---

Zasady pisania przemówienia – co decyduje o punktach na E8?

Egzaminator ocenia przemówienie według kilku kryteriów. Oto, na co zwraca szczególną uwagę:

Realizacja formy

Przemówienie musi być rozpoznawalne jako przemówienie. Oznacza to:

• Apostrofa na początku – bezpośredni zwrot do adresata (np. „Drodzy uczniowie", „Szanowni zebrani")
• Formę pierwszoosobową – mówisz we własnym imieniu lub w imieniu konkretnej osoby z polecenia
• Bezpośredni kontakt z odbiorcą przez cały tekst – używaj „Wy", „Was", „Wam", zwracaj się do słuchaczy
• Wyraźny cel perswazyjny – czytelnik musi wiedzieć, do czego Cię przekonujesz

Spójność i logika

Argumenty muszą wynikać z siebie lub uzupełniać się nawzajem. Każdy akapit powinien nawiązywać do poprzedniego – używaj spójników i wyrażeń przejściowych:

• „Po pierwsze... Po drugie..."
• „Co więcej..." / „Poza tym..."
• „Dlatego właśnie..."
• „Warto też zwrócić uwagę na..."

Stosowność języka

Język dostosowujesz do odbiorcy i sytuacji:

Odbiorca	Ton i słownictwo
Rówieśnicy	Mniej formalny, bezpośredni, żywy
Nauczyciele / dyrekcja	Formalny, uprzejmy, rzeczowy
Rodzice	Umiarkowanie formalny, ciepły
Rada miejska / organ zewnętrzny	Oficjalny, argumentacyjny

Nie pisz „słuchajcie" do dyrektora ani „Szanowni Państwo" do kolegów z klasy.

---

Najczęstsze błędy w przemówieniu na egzaminie ósmoklasisty

Egzaminatorzy widzą te same błędy co roku. Sprawdź, czy nie robisz któregoś z nich:

• Brak apostrofy – zapomniana formuła otwarcia dyskwalifikuje tekst jako przemówienie
• Piszesz jak w rozprawce – same argumenty, bez zwrotów do odbiorcy, bez perswazji, bez kontaktu
• Za krótkie akapity – jeden argument w dwóch zdaniach to za mało; rozwijaj
• Zakończenie urwane lub przypadkowe – „To wszystko" nie jest zakończeniem
• Nieodpowiedni rejestr – zbyt potoczny lub zbyt sztywny wobec wskazanego odbiorcy
• Brak przykładów – twierdzenia bez uzasadnienia nie przekonują
• Powtórzenia tych samych zwrotów – „Chciałbym powiedzieć, że..." w każdym akapicie

---

Przydatne zwroty i słownictwo do przemówienia (Bank wyrażeń)

Masz tu zestaw sprawdzonych sformułowań – adaptuj je do konkretnego tematu.

Otwarcie

• „Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy, chciałbym zabrać głos w sprawie, która dotyczy każdego z nas."
• „Szanowni Państwo, stoję tu dzisiaj, by przedstawić Wam kilka argumentów na rzecz..."
• „Drodzy uczniowie, mam do Was prośbę, ale najpierw chciałbym Wam opowiedzieć, dlaczego ta kwestia jest dla mnie ważna."

Przejścia między argumentami

• „Chciałbym teraz przejść do kolejnej kwestii..."
• „Nie mniej ważny jest fakt, że..."
• „Warto też wspomnieć o..."
• „Poza tym, co już powiedziałem..."

Perswazja i wzmocnienie

• „Jestem głęboko przekonany, że..."
• „Myślę, że każdy z Was zgodzi się, iż..."
• „Fakty mówią same za siebie – ..."
• „Zastanówcie się przez chwilę, co by było, gdyby..."

Zamknięcie

• „Dlatego apeluję do Was o..."
• „Mam nadzieję, że moje słowa skłonią Was do refleksji i działania."
• „Liczę na Wasze wsparcie i zaangażowanie w tę sprawę."
• „Dziękuję za uwagę i zapraszam do rozmowy."

---

Kryteria oceniania CKE: za co dostaniesz punkty?

Na E8 wypracowanie jest oceniane według kilku kryteriów. W przypadku formy użytkowej (do której należy przemówienie) liczy się przede wszystkim:

Kryterium	Co egzaminator sprawdza
Realizacja formy	Czy tekst to przemówienie: apostrofa, zwroty do odbiorcy, cel perswazyjny
Treść	Czy argumenty są trafne, czy temat jest wyczerpany
Kompozycja	Trójczłonowa budowa, spójność, logika
Język i styl	Stosowność rejestru, bogactwo słownictwa, brak powtórzeń
Poprawność	Ortografia, interpunkcja, gramatyka

Za realizację formy zwykle możesz dostać 0, 1 lub 2 punkty. Jeśli tekst nie ma cech przemówienia (brak apostrofy, brak kontaktu z odbiorcą), oceniasz go w niższej kategorii – i tracisz punkty, których potem nie odrobisz.

---

Wzorcowe przemówienie na E8 z odwołaniem do lektury (Przykład)

Temat z polecenia: Napisz przemówienie do uczniów Twojej szkoły, w którym przekonasz ich do udziału w szkolnym projekcie czytelniczym.

Drodzy Koleżanki i Koledzy,

Chcę dziś zabrać głos w sprawie, która może wydawać się mało ekscytująca – ale dajcie mi chwilę, a postaram się Was przekonać.

Nasza szkoła przystąpiła w tym roku do projektu czytelniczego „Czytamy razem". Idea jest prosta: przez trzy miesiące co tydzień poświęcamy godzinę na wspólne czytanie i rozmowę o przeczytanej książce. Wiem, że brzmi to jak dodatkowe zajęcia – ale to nie jest obowiązek. To wybór.

Dlaczego warto? Czytanie wspólnie z innymi zmienia doświadczenie lektury. Gdy słyszysz, co ktoś inny zobaczył w tej samej książce, zaczynasz widzieć więcej. Projekt daje też okazję do poznania ludzi z innych klas, z którymi na co dzień nie rozmawiasz.

Dlatego zachęcam Was – zapiszcie się. Rejestracja trwa do piątku. Każdy głos ma znaczenie, a projekt rusza tylko wtedy, gdy zbierze się wystarczająca liczba uczestników.

Dziękuję za uwagę.

---

Sekcja FAQ: Najczęstsze pytania o przemówienie na E8

Przemówienie na E8 to forma przewidywalna: masz apostrofę, trójczłonową strukturę, argumenty i zamknięcie z apelem. Jeśli pamiętasz o wszystkich tych elementach i dostosujesz język do wskazanego odbiorcy, masz dużą szansę na komplet punktów za realizację formy.

Najczęstszy błąd to pisanie jak w rozprawce – bez kontaktu z odbiorcą, bez perswazji, bez zwrotów do słuchaczy. Przemówienie to nie analiza tematu, tylko rozmowa z konkretną publicznością w konkretnym celu.

Powodzenia na egzaminie!